Kataryniarz... (Część I)

POKAŻ/UKRYJ SPIS TREŚCI | POKAŻ/UKRYJ TREŚĆ NOTKI

SPIS TREŚCI
Cykl: Studia: Rok IV

1. Rejestracja...
2. Suplement...
3. Harmonogram... (I)
4. Harmonogram... (II)
5. Łoziński... (I)
6. Łoziński... (II)
7. Łoziński... (III)
8. Łoziński... (IV)
9. Cyberpunk...
10. Gotyk... (I)
11. Gotyk... (II)
12. Gotyk... (III)
13. Gotyk... (IV)
14. Gotyk... (V)
15. Stigmata... (I)
16. Stigmata... (II)
17. Stigmata... (III)
18. Stigmata... (IV)
19. Kataryniarz... (I)
20. Kataryniarz... (II)
21. Kataryniarz... (III)
22. Kataryniarz... (IV)
23. Kataryniarz... (V)
24. Kataryniarz... (VI)
25. Podsumowanie...

Chciałbym Wam zaprezentować esej, z którego jestem w miarę zadowolony. Stanowi wynik zarówno mojego osobistego zainteresowania polską fantastyką naukową, jak również mojego uczestnictwa w rewelacyjnym kursie Beyond Cyberpunk na Anglistyce. W mojej analizie usiłowałem połaczyć polską specyfikę gaunku z amerykańską krytyką literacką oraz określić, na ile amerykański gatunek literacki można przeszczepić na polski grunt. Wziąłem na warsztat powieść "Pieprzony los Kataryniarza" znanego mi z konwentów i spotkań autorskich pisarza, Rafała Ziemkiewicza. Zapraszam do lektury.

---

Polish Neo–partitional Politpunk ― a Case Study of The fucked–up fate of an Organ–grinder (pl. Pieprzony los Kataryniarza) by Rafał A. Ziemkiewicz as an Exemplar of Domestic Cyberpunk

---

I. INTRODUCTION

---

In one of the first Polish critical works on science fiction, Zdzisław Lekiewicz asserts that

science fiction en masse has long ceased reflecting the peculiarities of particular countries. In fact, contrary to opinions presented by some authors, it never has. Its subject matter is universal. (1)

Although some "American–ness" or "other–ness" could be attributed to the diverse discourses of science fiction, it remains true that science fiction in general ensues from the Western tradition of scientism and therefore national literatures within that tradition will find that science fiction is indeed their shared, universal language. What is characteristic of science fiction en masse, however, does not hold true for cyberpunk itself. Cyberpunk as a sub–genre of science fiction is unquestionably American in its context and subject matter. As a cultural movement it can be traced back to a distinct sociopolitical era in American counterculture and as literature, it reinvents American myths and metaphors, notably the topography of the West and the discourse of the frontier.

For all its "American–ness", cyberpunk as aesthetics and/or vehicle for discourse has nevertheless surfaced as a minor sub–genre within Polish science fiction, with examples of literature ranging from works of purely derivative value (J. Cyran, T. Kołodziejczak, M. Protasiuk, M. Przybyłek, J. Sobota) to those which succeeded in creating a syncretic combination of cyberpunk and "Polish–ness" (J. Dukaj, R. A. Ziemkiewicz).

Literary criticism on Polish cyberpunk, though scarce, presents the Polish sub–genre in terms of its presumed failure ― the failure to "liberate" cyberpunk from its distinctly American discourse; the failure to acknowledge that a different construct of the frontier (and no Western tradition) exists within Polish discourse in particular, rendering cyberpunk immune to attempts of "domestication". Adam Mazurkiewicz claims that

It should not go unnoticed that within Polish cyberpunk, the myth of the American frontier has been embraced without much thought. In Polish literature, the historical Polish eastern frontier (Kresy), which might serve as an analogy to the American frontier, does not primarily function as a means of showing the protagonist's active nature, but instead offers a glimpse into the historical past (which is sometimes [...] demystifying, though most often nostalgic). (2)

The aim of this essay is to argue the contrary and provide a case study of The fucked–up fate of an Organ–grinder by Rafał A. Ziemkiewicz to show that not only can cyberpunk aesthetics and discourse be transplanted into Polish literature in a "liberated", un–American variation, but also that cyberpunk itself can serve as a vehicle for culture–specific, refreshing discourses of distinctly Polish nature.

---

(1) Tanslated from: Lekiewicz Z., Filozofia Science Fiction, Warszawa 1985, p. 7.:
Fantastyka naukowa w swojej masie dawno już przestała obrazować specyfikę jakiegoś konkretnego kraju. Zresztą, wbrew sądom niektórych autorów, nigdy tego nie robiła. Jej problematyka jest uniwersalna.
(2) Translated from: Mazurkiewicz A., O polskiej literaturze fantastycznonaukowej lat 1990–2004, Łódź 2007, p. 228.:
Nie można jednak nie zauważyć, że w rodzimym cyberpunku mit "frontier" został przyjęty bezrefleksyjnie. W polskiej literaturze Kresy, które można byłoby uznać za analogię "frontier", służyły głównie nie tyle ukazaniu aktywności jednostki, co wędrówce w przeszłość (niekiedy ― [...] demistyfikującej, najczęściej jednak nostalgicznej).

---

Ciąg dalszy nastąpi...